11 kwietnia 2000 r. do notowań giełdowych w elektronicznym systemie transakcyjnym Xetra giełdy Deutsche Boerse wprowadzone zostały fundusze iShares DJ EURO STOXX 50 oraz iShares DJ STOXX 50 – odzwierciedlały one notowania flagowych indeksów europejskiego rynku akcji. Pierwszy z nich (obecnie funkcjonujący pod nazwą Euro Stoxx 50) ilustruje koniunkturę w gronie 50 największych spółek z 12 krajów strefy euro: Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Niemiec, Grecji, Irlandii, Włoch, Luksemburga, Holandii, Portugalii i Hiszpanii. Drugi – znany obecnie pod nazwą Stoxx 50 – odzwierciedla notowania akcji 50 europejskich blue-chipów. Fundusze te zostały utworzone przez spółkę European Exchange-Traded Fund Company plc należącą do Merrill Lynch International, stąd też pierwotnie funkcjonowały pod marką „LDRS”. We wrześniu 2003 r. zostały one przejęte przez iShares – obecnie więc są to fundusze zarządzane przez grupę BlackRock. Warto dodać, iż rozpoczęcie notowań pierwszych ETF-ów na Deutsche Boerse dało także początek nowemu segmentowi giełdy we Frankfurcie – XTF (Xetra Funds), który jest obecnie wiodącym rynkiem tego typu w Europie.

28 kwietnia tego samego roku w segmencie extraMARK giełdy w Londynie zadebiutował fundusz iShares FTSE 100. Replikuje on zachowanie najbardziej znanego indeksu LSE i jednego z najbardziej znanych indeksów akcyjnych na świecie – FTSE 100. Jest to ważony kapitalizacją indeks 100 spółek o najwyższej kapitalizacji notowanych na londyńskim parkiecie.

Pierwsze miesiące działalności nowych instrumentów finansowych na europejskim rynku finansowym nie były jednak łatwe – na koniec 2000 r. w Europie notowanych było 6 ETF-ów, zaś ich całkowite aktywa wynosiły zaledwie 0,7 mld USD. Choć w dwóch następnych latach liczba notowanych instrumentów istotnie wzrosła, to jednak w ślad za poszerzeniem oferty nie poszedł wzrost zainteresowania inwestorów, którzy w końcu 2002 r. powierzyli funduszom ETF jedynie 10,7 mld USD. Nie było to jednak odzwierciedleniem nieufności do nowego instrumentu inwestycyjnego, lecz konsekwencją ówczesnej struktury tego rynku (jedynymi funkcjonującymi wówczas ETF-ami były fundusze posiadające ekspozycję na rynki akcji – equity ETFs) oraz niekorzystnej koniunktury panującej na giełdowych parkietach (obrazujący koniunkturę na europejskim rynku akcji indeks MSCI Europe zniżkował – według wycen w USD – w 2001 r. o 21,3%, a rok później o 20,0%).

Zainteresowanie akcyjnymi funduszami ETF wyraźnie zwiększyło się od 2003 r., czemu sprzyjała coraz lepsza koniunktura na europejskich rynkach akcji – w 2003 r. indeks MSCI Europe zwyżkował o 34,1%, rok później o 18,0%, w 2005 r. o 7,2%, a w 2006 r. o 29,8%. W rezultacie aktywa tej grupy funduszy w ciągu zalewie czterech lat (od początku 2003 r. do końca 2006 r.) zwiększyły się aż siedmiokrotnie – do 75,7 mld USD w końcu 2006 r. Bessa, która zagościła na giełdowych parkietach w II połowie 2007 r., osłabiła dynamikę wzrostu aktywów akcyjnych funduszy ETF w 2007 r. – w tym roku zwiększyły się one o 36,7%, podczas gdy w czterech poprzednich latach rosły średnio o ponad 63 proc. rocznie. Mimo to wartość środków finansowych ulokowanych w tej grupie funduszy po raz pierwszy w historii przekroczyła w tym roku poziom 100 mld USD (na koniec 2007 roku było to 103,5 mld USD).

Dramatyczne wydarzenia na giełdowych parkietach w Europie w 2008 r. nie pozostały oczywiście bez wpływu także na poziom aktywów akcyjnych funduszy ETF. Zniżkowały one do poziomu 96,6 mld USD (czyli tylko o 6,7%), a więc zdecydowanie mniej niż wyniosły spadki na europejskich giełdach (indeks MSCI Europe stracił wówczas na wartości aż 47,9%). Według danych firmy Lipper FMI w 2008 r. do funduszy ETF ogółem w Europie napłynęło netto 76,5 mld USD (w tym do funduszy posiadających ekspozycję na rynki akcji 54,3 mld USD), podczas gdy z tradycyjnych funduszy inwestycyjnych wypłacono w tym samym okresie 495,1 mld USD (z funduszy posiadających ekspozycję na rynki akcji 229,2 mld USD). Po raz pierwszy w historii saldo nabyć i umorzeń w funduszach ETF okazało się wówczas lepsze niż w klasycznych funduszach inwestycyjnych.

Wyraźne polepszenie nastrojów wśród inwestorów giełdowych w 2009 roku (indeks MSCI Europe wzrósł o 30,6%) zaowocowało rekordowym (w ujęciu nominalnym) przyrostem wartości aktywów akcyjnych funduszy ETF w 2009 roku – w ciągu 12 miesięcy zwiększyły się one aż o 63,2 mld USD do poziomu blisko 160 mld USD (sprzedaż netto funduszy ETF ogółem w 2009 r. wyniosła 47,2 mld USD).

Pierwsze dłużne fundusze ETF (fixed income ETFs) pojawiły się na europejskich giełdach dopiero w 2003 r., jednak zainteresowanie nimi w pierwszych latach ich obecności na parkietach było niewielkie (do końca 2005 r. ulokowano w nich 5,2 mld USD). Dopiero od 2006 r. można było zaobserwować nieco większą popularność tego typu instrumentów – w 2006 r. ich aktywa wzrosły o 6,9 mld USD, a rok później o 8,9 mld USD. Dopiero jednak kryzys finansowy i gwałtowne spadki na rynkach akcji w 2008 r. przyniosły wyraźny wzrost zaangażowania inwestorów w ten rodzaj aktywów, które uległy prawie podwojeniu (wzrost z 21,0 do 41,1 mld USD). W roku 2009 r. skala wzrostu aktywów dłużnych funduszy ETF w Europie była dwukrotnie mniejsza i wyniosła 10,5 mld USD (na koniec 2009 r. ulokowano w nich 51,6 mld USD).

W 2005 roku oferta rynku funduszy ETF w Europie wzbogaciła się o kolejny rodzaj instrumentu – towarowe fundusze ETF (commodity ETFs). Jednak i w tym przypadku początki okazały się trudne – do końca 2008 r. podmioty te zgromadziły zaledwie 4,9 mld USD. Przełomowym dla tego segmentu rynku funduszy ETF w Europie okazał się rok 2009, kiedy na skutek poprawy nastrojów na wielu rynkach towarowych oraz rosnącej oferty tego rodzaju podmiotów, ich aktywa zwiększyły się trzykrotnie przekraczając poziom 15 mld USD.

W całej minionej dekadzie mieliśmy do czynienia także z nierównomiernym tempem wzrostu liczby exchange-traded funds dostępnych na europejskich parkietach. Bardzo dobre pod tym względem okazały się lata 2001-2002, kiedy to liczba tych podmiotów przekroczyła 100 (118 funduszy w końcu 2002 r.). Jednak dwa kolejne lata przyniosły spadek (do 104 w 2003 r.), a następnie minimalny wzrost (do 114 podmiotów) oferty, co z pewnością spowolniło proces rozwoju tego rynku. Dopiero od 2005 r. można było obserwować ponowny wzrost podaży nowych instrumentów tego rodzaju – tendencja ta (z różnym natężeniem) trwa do chwili obecnej. Największy jak dotychczas przyrost netto liczby ETF-ów (uwzględniający zarówno nowoutworzone podmioty, jak i fundusze zlikwidowane) miał miejsce w 2008 r. (212) i 2009 r. (194).